Verhalen

WHAT THE HANZE?! ….Over handelsoorlogen

  • Geschreven door Rene Berends, Clemens Hogenstijn, Harry Webers, Geerle v.d. Wijk
  • Leestijd Leestijd 3 minuten
  • Home 2047 x bekeken

Tussen 1100 en 1400 had de Hanze aanzienlijke macht op het gebied van handel in Noord-Europa, voornamelijk langs de kusten van de Noordzee en de Oostzee. De Hanze stond niet voor vrije handel. De Hanze was een samenwerkingsverband van kooplieden en later van steden die op economisch gebied samenwerkten. De Hanze kooplieden handelden in graan. Het graan kwam vanuit het Oostzeegebied onze kant op. Er werd gehandeld in hout. Hout werd gebruikt voor de scheepsbouw en huizenbouw. Zout en vis waren belangrijke handelsproducten. Zout was een belangrijk conserveermiddel en vis een belangrijke voedselbron. Steden zoals Brugge produceerden textiel en laken dat via de Hanze werd verhandeld naar het Oostzeegebied.

Met hoeveel soldaten uit Deventer kun je een handelsoorlog winnen?

De Hanze had niet alleen invloed op wat er verhandeld werd, maar ook op de handelsroutes, privileges en het rechtssysteem in de gebieden waar zij actief waren. Als je lid van de club was, genoot je ook bescherming. Er werd samen gestreden tegen rovers en tegen niet Hanzegerechtigden. Natuurlijk speelden er altijd verschillende belangen, maar samenwerking leverde uiteindelijk toch meer op. Kooplieden en steden gunden elkaar handelsprivileges, zoals vrijstelling van tol en stimuleerden de onderlinge handel en het maken van winst onder meer door niet Hanzegerechtigde kooplieden en steden de hoofdprijs te laten betalen.

Hedendaagse handelsverdragen
Hedendaagse handelsverdragen zijn als moderne privileges die landen elkaar gunnen maar soms blijven niet-deelnemende landen achter, geconfronteerd met hoge tarieven en belemmeringen die hen dwingen de hoofdprijs te betalen. Handelsconflicten kunnen daar dan het gevolg van zijn. Ook in de periode van de Hanze waren er handelsconflicten. De Hanze kwam herhaalde malen in conflict met de Deense koningen die sinds 1201 het gehele Oostzeegebied beheersten.

Koning Waldemar IV
Zo’n vorst was de Deense koning Waldemar IV. Hij belemmerde de vaart door de Sont. De Sont is de zeestraat naar de Oostzee. Waldemar IV beheerste de jaarmarkten op het Zweedse Schonen en Gotland. Hij plundert zelfs de Hanzestad Visby op het Zweedse eiland Gotland. Hij legde extra belasting op, verhoogde toltarieven en verbrak bestaande privileges voor de Hanzekooplieden. Er werd heel wat vergaderd tussen de Hanzesteden en Waldemar IV om de moeilijkheden uit de weg te ruimen. Denemarken werd economisch onder druk gezet. Het waren gouden tijden voor diplomaten en gezanten. De coalitie van de Hanzesteden verloor de strijd.

Zes soldaten
Maar toen de koning nog meer maatregelen afkondigde om de handel te dwarsbomen, werd een tweede oorlog onvermijdelijk. Ditmaal deed Deventer mee aan de coalitie van Hanzesteden. Met zo’n 20 koggen en zo’n 2.000 manschappen trok de coalitie ten strijde. Waldemar IV werd verslagen. Hij moest in 1370 een onvoordelige vrede tekenen. De bijdrage van Deventer aan de oorlog? Die was minimaal. De stad had bescheiden bijgedragen aan uitrustingen en met zegge en schrijve zes soldaten was Deventer ten strijde getrokken. Het was voldoende geweest om de handelsdrift van de Deense koning te beteugelen.

Geschreven door Rene Berends, Clemens Hogenstijn, Harry Webers, Geerle v.d. Wijk

Rene Berends, Clemens Hogenstijn, Harry Webers en Geerle van der Wijk vragen zich wekelijks af What The H*nze?!... Deze reeks artikelen geeft antwoord op al je vragen over de historie, het heden en toekomst van de Hanze. De column is wekelijks te lezen in Het Deventer Nieuws en via www.hanzejaardeventer.nl