Nulkunst: de kunst van het weglaten

Hoe begon Nulkunst?
Na de Tweede Wereldoorlog veranderde er veel in Nederland. Ook kunstenaars waren op zoek naar iets nieuws. Rond de jaren 60 ontstond de Nederlandse Nul-beweging. Kunstenaars wilden af van de traditionele manier van kunst maken. Het Abstract Expressionisme was daar op dat moment een belangrijk voorbeeld van. Hierbij draaide het veel om gevoelens en de persoonlijke stijl van de kunstenaar. De Nul-kunstenaars wilden hier juist tegenin gaan en kunst maken die toegankelijker en minder afhankelijk was van de persoonlijke expressie van de kunstenaar. Zij wilden hun eigen emoties en persoonlijkheid zo veel mogelijk uit hun kunst halen. Niet de kunstenaar, maar het kunstwerk zelf moest centraal staan.

Hoe herken je Nulkunst?
Een belangrijk kenmerk is monochromie. Dat betekent dat een kunstenaar vooral één kleur gebruikt. Vaak zijn Nul-kunstwerken wit, zwart of grijs. Hierdoor let je minder op kleur en juist meer op bijvoorbeeld vorm, materiaal en structuur. Een ander belangrijk kenmerk is serialiteit. Hierbij worden vormen, materialen of handelingen steeds herhaald. Hierdoor ontstaat ritme en structuur. De kunstenaar probeert daarbij niet alles persoonlijk te maken. Het kunstwerk hoeft niet te vertellen wat de kunstenaar voelt. Je kunt als kijker zelf bepalen wat je ervan vindt.

Ontdek het in Deventer
De ideeën van de Nul-beweging zijn nog steeds terug te vinden in de kunst van nu. Dat kun je ontdekken bij Museum EICAS, waar de tentoonstelling STIL. STERK. NU. te zien is. De kunstenaars in deze tentoonstelling bouwen ieder op hun eigen manier voort op thema’s die belangrijk waren binnen de Nul-kunst.

Toch pakken zij deze ideeën anders aan. Waar de Nul-kunstenaars hun persoonlijke hand juist zo veel mogelijk lieten verdwijnen, speelt het individuele maakproces in deze tentoonstelling een belangrijke rol. Materialen worden opgebouwd, veranderd, bewerkt, herhaald of opnieuw samengesteld. Daardoor wordt niet alleen het eindresultaat interessant, maar ook de manier waarop het kunstwerk is ontstaan.

STIL. STERK. NU.
Stil. De werken vragen om aandacht, concentratie en tijd. Leegte, monochromie, herhaling en tijd spelen een belangrijke rol. De tentoonstelling nodigt niet uit om snel een conclusie te trekken, maar juist om rustig te kijken. Wat gebeurt er wanneer je langer naar een eenvoudig beeld, materiaal of patroon kijkt?

Sterk. Materiaal en het gebaar van de kunstenaar staan centraal. Een materiaal is niet alleen een middel om een kunstwerk te maken, maar kan zelf onderdeel worden van de betekenis. Het wordt opgebouwd, veranderd, aangetast, herhaald of opnieuw bewerkt. De fysieke handeling van de kunstenaar en de eigenschappen van het materiaal bepalen mede hoe het werk wordt ervaren.

Nu. De tentoonstelling laat zien dat de ideeën van de Nul-beweging nog altijd kunnen voortleven in de kunst van vandaag. De zes kunstenaars geven ieder op hun eigen manier een nieuwe vorm aan thema’s als eenvoud, herhaling, materiaal en tijd. Zo ontstaat een tentoonstelling die niet alleen terugkijkt naar de Nul-beweging, maar vooral laat zien wat deze ideeën nu kunnen betekenen.

Door de werken van dichtbij te bekijken en er echt de tijd voor te nemen, ontdek je misschien details die je in eerste instantie niet zag.

De tentoonstelling ‘08 STIL. STERK. NU.’ is te zien t/m 17 januari bij Museum EICAS.

Dus… wat zie jij? Ontdek het zelf bij Museum EICAS.