De coördinaten

Rosette en de Tesor-fietsen

  • Geschreven door Rene Berends, Clemens Hogenstijn, Geerle van der Wijk
  • Leestijd Leestijd 2 minuten
  • Home 7975 x bekeken

Waar? 52.25653, 6.15129
Je struikelt er niet letterlijk over. Stolpersteine worden netjes in het plaveisel ingelegd. Maar als je zulke messing gedenkplaatjes in het trottoir voor een woonhuis opmerkt, houden ze je blik vast. Een naam van iemand die hier gewoond heeft, een geboortejaar en een datum waarop dit leven door nazi’s in de Tweede Wereldoorlog beëindigd werd. Ook in Deventer herinneren struikelstenen aan veel Joodse inwoners die in de oorlog zijn vermoord. Zo ook Rosette Polak en haar vader en moeder.

Wat zou Rosette gevonden hebben van voetbalkampioenen op Tesor-fietsen?

Haar struikelsteen ligt voor het huis aan de T.G. Gibsonstraat 21. Nota bene de straat die na de oorlog vernoemd is naar Gibson, de Canadese brigadegeneraal, die een sleutelrol speelde bij de bevrijding van de stad. Vader Mozes (‘Moos’) Polak was in zijn jonge jaren één van de eerste voetballende leden van Be Quick, de club die al snel van naam wisselde: Go-Ahead. Later zou Polak in verschillende bestuursfuncties een aandeel hebben in de successen van Go-Ahead.

In 1906 zette Polak de eerste stappen in het rijwielvak. Zes jaar later opende hij zijn eigen zaak aan de Nieuwstraat 78 en later kreeg hij een rijwielhandel aan de Kleine Overstraat. Toen Rosette geboren werd in 1925, maakte Polak de overstap van rijwielhandelaar naar rijwielgrossier. Hij kocht een pakhuis aan de Smedenstraat, handelde in onderdelen en met ingekochte frames monteerde hij fietsen onder een eigen merk. Zo’n eigen merk was Tesor, een anagram – dat is Grieks voor ‘letters omzetten’- van de naam van zijn dochter Rosette.

Met deze Tesor-fietsen haalde hij een publiciteitsstunt uit. Toen zijn club in 1933 voor de vierde keer kampioen werd, gaf hij elke speler een Tesor-fiets. Veel tijdschriften plaatsten een foto van de op blote voeten fietsende voetbalhelden van ‘Kowet’. Tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1943, werd Rosette op 18-jarige leeftijd samen met haar ouders in Auschwitz om het leven gebracht. Daarmee kwam een einde aan het leven van een gezin dat nauw verweven was met Deventer en zijn voetbal- en rijwielgeschiedenis. Na de oorlog zijn nog een aantal jaren Tesor-fietsen verkocht.

Geschreven door Rene Berends, Clemens Hogenstijn, Geerle v.d. Wijk

Tweewekelijks schrijven ze over plekken, plaatsen en gebeurtenissen die ze in Deventer of het buitengebied tegenkomen. De coördinaten op Google Maps zijn het startpunt voor berichten waarin historie, cultuur, architectuur en natuur het uitgangspunt vormen.