Pelita huizen

Is wonen meer dan alleen een dak boven je hoofd?

Perioden van grote woningnood heeft de stad vaker gekend, zoals na de Tweede Wereldoorlog. Veel huizen hadden oorlogsschade, waardoor mensen in huurhuizen verplichte inwoning kregen. Na de oorlog kreeg Nederland te maken met grote aantallen terugkerende landgenoten uit Nederlands-Indië, een koloniaal gebied dat toen tot het Koninkrijk behoorde. Direct na de capitulatie van Japan in 1945 waren dat er al zo’n 44.000. Eén van hen was oorlogsweduwe Justina Eckenhausen-Tetzner. Zij nam het initiatief tot de oprichting van de Stichting Pelita, die in meer dan 25 gemeenten huizen liet bouwen voor teruggekeerde landgenoten uit Nederlands-Indië.

Ook in Deventer zijn zulke Pelita huizen gebouwd. Tien in totaal. Ze zijn te vinden in de Erasmusstraat. Boven de voordeur zit een roodbruine gevelsteen met daarop een afbeelding van een Indisch koperen olielampje, een pelita. Die naam komt uit het Maleis en betekent lamp of lichtbron. In Nederlands-Indië was de pelita een alledaags voorwerp. Destijds diende de pelita in de tropen als een herkenningspunt. Het vriendelijke schijnsel van het lampje brak de duisternis van het voor je liggende pad of rondom het huis.

De gevelsteen werd daarom bewust aangebracht als blijvend herkenningsteken voor deze woningen. Voor de eerste bewoners verbeeldde het lampje opvang en een nieuw begin na een gedwongen vertrek. Het licht van de pelita stond symbool voor zorg, aandacht en onderlinge steun in een onbekende omgeving. Die betekenis werkt door tot vandaag. De pelita herinnert eraan dat wonen meer is dan muren en een dak voor iedereen die in Deventer woonruimte zoekt.