Stadswandeling van de maand: Verdedigingswerken

Deventer was een van de weinige steden met een dubbele verdedigingsmuur met rondelen en daarna bastions met daartussen ravelijnen en 22 stadspoorten en -poortjes. De stad lag op een belangrijk knooppunt en werd dus zwaar verdedigd. De Stadsgids heeft zich hierin verdiept en leidt bezoekers enthousiast rond langs de plekken waar de verdedigingswerken stonden en nu nog gedeeltelijk zichtbaar zijn. "Vikingen werden in de 9de eeuw aangetrokken door de Frankische rijkdommen. Dorestad, nu Wijk bij Duurstede, werd geplunderd en de handelaren vluchtten naar Deventer", vertelt de gids bij de stadsmaquette naast de Waag. "In 882 werd Zutphen geplunderd. Deventer was niet lang daarna aan de beurt, een brandlaag die door archeologen in de aarde werd gevonden is daar een overblijfsel van." Na de plunderingen werd een aarden wal van 4,5 meter hoog om de stad gelegd, met een droge greppel ervoor. Op de wal werden palissades (houten palen) geplaatst. Er waren drie doorgangen. Rond 1050 werd de wal verhoogd tot 7,5 meter met een tufstenen muur die rond 1200 werd vervangen door een muur van baksteen en honderd jaar later kwam er een extra muur, de buitenmuur. "Die buitenmuur was lager dan de eerste muur, want dan konden de verdedigers over de buitenmuur de aanvallers beschieten. Er was een ruimte van 12 meter breed tussen de beide muren en daar lieten ze bij dreiging ook wel wilde honden lopen tegen de aanvallers."

Al eerder verrezen de imposante stadspoorten, vaak met torentjes. Bijna alles is afgebroken, maar de stadsgids laat op de plaatsen waar stadspoorten hebben gestaan afbeeldingen van de bouwwerken zien. Zoals in de Keizerstaat waar ter hoogte van de Geert Grootestraat een stadspoort heeft gestaan. "Er stond een beeld van keizer Karel V op met een zwaard in de hand, maar dat zwaard viel in de 17de eeuw door het verval van de poort." Dat een verdedigingsmuur geen overbodige luxe was bewijst een kanonskogel in de muur bij de toegang naar de Bokkingshang, afgeschoten door de troepen van de graaf van Rennenberg. Bij de Zandpoort laat hij tekeningen zien van de twee stadspoorten, de buiten- en binnenpoort. "Hier had je bij de poort, net als bij de andere grote poorten, ook een maatmes hangen van 41 centimeter. Als het mes van de bezoeker langer was, moest hij het afgeven."

Bij de IJssel wijst de gids op een overblijfsel van een oude stadmuur langs de Welle. Opvallend zijn de spaarbogen die het fundament waren van de weergang waarop de verdedigers de vijand beschoten. "De inhammen werden ook wel gebruikt om te overnachten, dan werd er een zeil voor gespannen. En de ruimtes werden ook gebruikt door prostituees." Via het rondeel bij Mimik, waar de moordgaten nog zijn te zien van waaruit kokende olie op de aanvallers werd gegoten, komen we bij de Stenenwal. "Dit was oorspronkelijk een aarden wal om de stad tegen de Vikingen te beschermen.” Later werd er een stenen muur op gezet.

Waar de stadspoorten en rondelen zijn afgebroken moet de bezoeker vooral uit de verhalen van de gids en de tekeningen die hij laat zien een beeld krijgen van het verleden.

Onze gidsen laten plekken zien die anders voor je verborgen blijven. Ben je benieuwd geworden naar een stadswandeling? Bezoek de website en laat je verrassen door het aanbod aan rondleidingen voor groepen!