Verhalen

WHAT THE HANZE?!… Over: Deventer als Boekenstad

  • Geschreven door Rene Berends, Clemens Hogenstijn, Harry Webers, Geerle v.d. Wijk
  • Leestijd Leestijd 3 minuten
  • Home 1551 x bekeken

Alle alarmbellen gaan zo nu en dan in de media af! We lezen in boeken minder, minder vaak en minder goed. Dat is problematisch, want wie niet goed kan lezen heeft minder kansen in de samenleving is het alarm. Het boek delft het onderspit in het gevecht om onze vrijetijd en de ontlezing neemt toe. De boekenmijders en boekentwijfelaars zijn in de meerderheid, de boekenliefhebbers in de minderheid.

Hoe maak je van boekenmijders boekenliefhebbers?

Kopiisten

In de Hanzetijd werden boeken met de hand geschreven door kopiisten. Deze kopiisten waren vaak monniken die het oorspronkelijke boek overschreven, ‘kopieerden’. Met pen en inkt werden de teksten op perkament of papier geschreven. De kopiisten werkten nauwgezet, letter voor letter en woord voor woord. Ze werkten in opdracht van de kerk en rijke kooplieden. Ze gebruikten inkt gemaakt van plantaardige materialen en verfraaiden de teksten vaak met illustraties. De taal waarin ze schreven? In het Latijn. De meeste mensen konden niet lezen, laat staan in het Latijns. Boekenmijders waren ver in de meerderheid.

Volkstaal

Geert Groote (1340-1384) speelde een belangrijke rol in de Hanzetijd als het gaat om boeken. Hij kreeg onderwijs aan de Latijnse school in Deventer. Maar in het ….Latijns. Hij geloofde dat boeken en geschriften een belangrijke rol speelden om kennis op te doen en om kennis over te dragen. Maar dan wel in de volkstaal zoals het Nederlands. Alleen op die manier zijn teksten voor iedereen toegankelijk en kun je iedereen sneller leren lezen. Zo probeerde hij de boekentwijfelaars over te halen te gaan lezen.

Drukpers

1445 is bij benadering het jaar van de uitvinding in Europa, waarschijnlijk door Johannes Gutenberg, van een drukpers. In zijn geboortestreek -het Rijnland- werd wijn verbouwd. De wijnpers zou voor Johannes Gutenberg weleens de inspiratiebron kunnen zijn voor de drukpers. Geen druiven maar letters. Losse letters van metaal zette je achter elkaar. Die vormden de woorden en de zinnen. Een goedkope en snelle manier om boeken te maken. En ondertussen in Deventer?

Boekdrukker Richard Paffraet

Omstreeks 1477 kwam de in Keulen geboren boekdrukker Richard Paffraet naar Deventer. Hij was een van de eerste drukkers in ons land en vestigde een bloeiende drukkerij in de stad. Hij zorgde in die tijd voor aardig wat boekenliefhebbers. Maar lezen we vandaag de dag dan echt zo weinig? Ja, in boeken wel. We lezen wel, maar op andere plekken dan in boeken. We lezen soms uren op onze smartphone. Begrijpelijk dat er dan weinig tijd over blijft voor een boek. We zijn smartphoneliefhebbers geworden. Maar Deventer blijft in ieder geval een stad van boekenliefhebbers.

Prijsvraag

Speciaal voor de Boekenmarkt en het Hanzejaar 2023 hebben we een boekenprijsvraag bedacht (en niet alleen voor boekenliefhebbers!). Win de zomerhit van dit jaar: een gesigneerd exemplaar van het thrillerdebuut van de Deventer schrijfster Anna van den Breemer 'Het perfecte Zusje' en de officiële Deventer Boekenmarkttas.

Kans maken om deze Perfecte Prijs winnen?
Geef dan antwoord op onderstaande vraag:

Wat is de titel van het eerste boek dat in de Hanzetijd werd gedrukt in Deventer?

Stuur je antwoord vóór 1 augustus met naam en adres naar: .
Dan zorgen wij dat de prijs naar de gekozen winnaar wordt opgestuurd.

Geschreven door Rene Berends, Clemens Hogenstijn, Harry Webers, Geerle v.d. Wijk

Zij vragen zich wekelijks af What The H*nze?!... Een reeks over historie, heden en toekomst van de Hanze. De column is wekelijks te lezen in Het Deventer Nieuws en via www.hanzejaardeventer.nl.